VRT NWS-documentaire 'Italië voorbij de droom' gaat op zoek naar migratieverhalen van vroeger en nu

Een documentaire van VRT NWS-journalist en Italië-kenner Willem Van Mullem, op donderdag 24 september om 21.25 uur op VRT Canvas en VRT MAX.

Woensdag 16 september 2026- Zeventig jaar na de mijnramp van Marcinelle op 8 augustus 1956 reist VRT NWS-journalist en Italië-kenner Willem Van Mullem naar Manoppello, het thuisstadje van 22 van de 136 omgekomen Italiaanse mijnwerkers. Hij ontdekt er hoe de zwartste bladzijde uit de Italiaanse migratiegeschiedenis nog altijd doorleeft. Hij trekt ook verder het land in om te peilen welke rol migratie vandaag speelt in het Italië van Giorgia Meloni. Want tegenwoordig is Italië vooral een land van aankomst: de poort naar Europa voor mensen op zoek naar een beter leven.

In Manoppello wordt Willem ontvangen door Antonio, een Belgische Italiaan die jarenlang in de mijn van Beringen werkte en na zijn pensioen terugkeerde naar zijn roots. Vandaag is Antonio nauw betrokken bij de herdenkingsweek van de mijnramp en kent er iedereen. Willem spreekt er met kinderen van de slachtoffers over wat ze nog weten over de ramp, over België, en over hoe die geschiedenis hun leven tekende. Zo ontmoet hij er de zussen Iezzi, wiens vader omkwam in de mijn.

Camilla Iezzi: Mijn vader was de oudste zoon van zijn gezin. Ze leefden van dag tot dag. Hij is vertrokken om zijn familie er weer bovenop te krijgen en waardigheid te geven. Mijn oma zei altijd: “Ik wilde hen in Italië van de hongerdood redden, maar uiteindelijk heb ik hen naar België gestuurd om daar te sterven in een brand.” Ze voelde zich schuldig.

Willem trekt naar Borgo Mezzanone, de grootste baraccopoli of bidonville van Europa. In dit geïmproviseerde dorp leven meer dan 5.000 arbeidsmigranten, voornamelijk uit Afrika, in penibele en gevaarlijke omstandigheden. Willem ontmoet er clandestiene arbeiders die voor dag en dauw naar de omliggende velden trekken om in de volle zon tomaten, courgettes of meloenen te plukken.

Seizoensarbeider Amadou: Tomaten, courgettes, paprika’s… Mensen kopen die producten, maar als wij Afrikanen hier niet meer zijn, wie gaat dit werk dan nog doen? De kinderen van de mensen hier willen niet op het veld werken, omdat ze weten hoe zwaar het werk is.

In het noorden van Italië ligt het havenstadje Monfalcone, thuishaven van Europa's grootste scheepswerf en bouwer van cruiseschepen, Fincantieri, een motor van de Italiaanse industrie. Een kwart van alle arbeiders die voor Fincantieri en alle toeleveranciers werken, zijn Bengalezen. Ze werden op vraag van de bedrijven zelf uit Bangladesh naar Italië gehaald. Intussen is een derde van de 30.000 inwoners in Monfalcone van buitenlandse afkomst. En daar is niet iedereen even gelukkig mee.

Don Flavio: Het gevoel bij veel inwoners van Monfalcone is dat ze vreemdelingen zijn in hun eigen huis. Dat die mensen hier zijn binnengevallen. Dat is niet het geval. Ze zijn gehaald door Italiaanse bedrijven, door de Italiaanse industrie.

In deze VRT NWS-documentaire brengt Willem twee werelden in hetzelfde land samen: die van de herinnering aan het eigen migratieverleden van de Italianen, en het Italië van vandaag, dat in 2026 zelf geconfronteerd wordt met een andere migratie-realiteit.